Saldıray'dan Memleket Manzaraları

En sonunda fırsat bulup Baskın Oran’ın yargılanmasına sebep olan “Azınlık Hakları ve Kültürel Haklar Çalışma Grubu Raporu”nu okuyabildim. Konuyla haşır neşir olmayanlar için özet geçiyorum. Başbakanlık İnsan Hakları Danışma Kurulu tarafından azınlıklar üzerine akademik bir çalışma yapması için görevlendirilen Baskın Oran ve diğer akademisyenler hazırladıkları raporu komisyonlarda 1.5 sene tartıştıktan sonra 2004 senesinin sonuna doğru açıklıyorlar. Rapor açıklandıktan sonra da devlet bölücülük yapmak suçundan 5 yıl hapis istemiyle dava açıyor raporu hazırlayanlara. Olayın Aziz Nesin hikayelerine ne kadar benzediğinin siz de farkındasınızdır. Devlet yap diyor, sonra da yaptığın için dava açıyor. Neyse lafı uzatmadan raporda bahsedilen birkaç ana konuya değineyim, teferruatını yukardaki bağlantıdan okuyabilirsiniz. Ayrıca açılan davada Baskın Oran’ın savunmasına da bu bağlantıdan erişebilirsiniz. Olayın kendisinin dışında savcılığın iddianamesi de ayrı bir komedi zaten.

Baskın Hoca öncelikle Türkiye’deki azınlık kavramının çağın gerisinde kaldığından bahsediyor. 1923 Lozan’da sadece Türkiye’deki bazı ayrimüslimlerin (Ermeni, Rum, Musevi) azınlık kategorisine alındığını ve diğer azınlıkların devletçe tanınmadığını söylüyor. Ayrıca raporda dikkat çekilen bir diğer husus ise Lozan Antlaşması’na göre vatandaşların istediği dili ticarette, açık kapalı toplantılarda ve basın, yayın organlarında kullabilmesi maddesi. Bu kurula bugün gelinen noktada bile ne kadar riayet edildiği şüpheli.

Raporda eleştirilen bir başka unsur ise anayasının üçüncü maddesindeki Türk devletinin dili Türkçe’dir ibaresi. Baskın Oran devletin dili olamayacağını, olsa olsa devlet işlerinde kullanılacak resmi bir dil belirtilebileceğini söylüyor. Anayasada laiklik ilkesine göre devletin dini de olamayacağı söyleniyor ama devlet kontrolündeki Diyanet İşleri Başkanlığı pekala Sünni Müslüman inancına hizmet veriyor. Rapordaki ifadeyle benim nacizane anayasa yorumumu yan yana koyarsak TC’nin etnik (Türk) ve dini (Sünni Müslüman) duruşu ortaya çıkıyor, ana adı, baba adı, bir de kan grubu koyduk mu tastamam bildiğimiz kimlik işte. Polis yeni yasaya göre istediği yerde durdurup sorarsa gösteririz.

Raporun geri kalan kısmında devletin kanunlarından ve Yargıtay kararlarından yola çıkarak, resmi devlet ideolojisinde Türk kelimesinin bir üst-kimlik değil, etnik anlam ifade eden bir alt-kimlik olarak öne çıktığı gösterilmiş. Mesela birçok kanunda ve yargı kararında gayrimüslim TC vatandaşları için “yabancı uyruklu TC vatandaşları” “memleket içindeki yerli yabancılar” gibi eşitlik ilkesiyle bağdaşmayan ifadeler kullanılmış. Ondan sonra genelkurmay çıkıp “Ne mutlu Türk’üm demeyen bu ülkenin düşmanıdır ve öyle kalacaktır” diyebiliyor. Herşeyden önce devletin kendisi ve kurumları Türkiye’de yaşayan azınlıkları Türk’ten saymıyor, ondan sonra da etnik Türk etiketini gururla taşımadıkları için bu azınlıkları düşman ilan ediyor. Bu mantık düğümünde hep beraber ikinci defa Aziz Nesin’i saygıyla analım.

Son olarak kendimden bir iki inciyle bitireyim. Türkiye’deki azınlıkların kendilerini bu devlete ve topraklara yabancı hissettiren resmi ideolojinin önüne geçmek için Türkler’e verilmiş her hakkın onlara da verilmesi lazım. Eğer Türkler’in Türkçe televizyon kanalı, okullarda Türkçe dersi varsa, aynı haklar Ermeniler’e Süryaniler’e de verilmeli. Hatta devlet bu konuda herkese ön ayak olmalı. Sonuçta bu halkın vergileri TRT’yi ayakta tutuyorsa, vergi veren Kürtler’in de Kürtçe yayın izleme hakkı olduğunu kabul etmeliyiz. Ancak bu sayede, Baskın Hoca’nın deyişiyle, “zorunlu vatandaşlar” “gönüllü vatandaşlara” dönüşebilirler. Bunun olabilmesi için de herşeyden önce Türk Sünni Müslüman çoğunluğun toplumdaki baskın rolünden vazgeçmesi ve azınlıklarının ezilmesine göz yummayı bırakması gerekir.

Hrant Dink’in Ermeni kimliği üzerine yazdığı, 301. maddeden ceza almasına ve öldürülmesine sebep olan yazı dizisinin tamamı Koxuz.org‘da var.

Hrant Dink’e hain damgası vuran cahil faşistler 15 dakikalarını ayırıp sindire sindire yazıyı okuyup anlasalardı belki de kendisi şu anda hala hayatta olacaktı, belki de 301. maddeden hüküm giymenin ayıbını yaşamayacaktı.

Yazının tamamını okuduysanız aşağıdaki satırların aslında toplumda lanse edildiği gibi Türklüğe hakaret etmediğini siz de anlayacaksınız.

“Türk”ten boşalacak o zehirli kanın yerini dolduracak temiz kan, Ermeni’nin Ermenistan’la kuracağı asil damarında mevcuttur. Yeter ki bu mevcudiyetin farkında olunsun.”

Siz yazıyı yine de okuyun da ben dizinin sekiz kısmını da okuduktan sonra yukardaki cümlelerden ne anladığımı söyleyeyim. Yazının önceki kısımlarında Hrant Dink diasporadaki Ermeniler’in kendi kimliklerinin soykırımın Türkiye’ye kabul ettirilmesi üzerine kurduklarını, dünyanın dört bir yanına dağılmış Ermeniler’in ortak payda olarak bunu benimsediklerini söylüyor. Sonra da bunun yerine Ermeniler’in kendilerine ortak payda olarak Ermenistan devleti ile bağ kurmaları ve Ermeni kimliğinin bu metodla yeşertilmesi gerektiğini belirtiyor.

Yukardaki cümlelerin tam olarak açıklaması dolayısıyla şöyle:

Ermeniler’in kendi kimliklerinin Türk’ten (Türkler’e soykırımın kabul ettirilmesinden) bağımsız olması lazım. Bu soykırımı kabul ettirme inadının (yani zehirli kanın) yerini dolduracak daha müspet daha yapıcı bir kimlik tanımını (yani temiz kanı) Ermeniler Ermenistan’la kuracakları bağlarda aramalılar.

Benim açıklamamı beğenmeyen açsın kendisi okusun, kendisi anlasın. Ama illa ki birine “vatan haini” damgası vurmadan önce bir 15 - 20 dakika ayıralım, okuyalım, anlayalım, kibarlıktandır.

Not: Rakel Dink’in Başbakana yazdığı mektupla ilgili yazıya burdan ulaşabilirsiniz.